PAPPAAYOOTI ZARIICA

Cilmeh tee migac ‘Carica papaya’ kinni. Idhdhiteena kin Kiristoofer Kolombos yakkeedo ‘Malaykutti Daro (The fruit of Angeles) yarhxe migac akah yoxoyeh yine. Ta xarha lel agaagitte baarhoh xorhko tekkeh, tee maabako lel fanti Ameerika kee Laitin Ameerika kinni. Isbaaniya kee Burtuqaal idhdhiteenit agaagitte baarholle tee baahen. Amakkeeko lel mango baarholle faax-terhxe. Ta xarha lel agaagitte baarho, dago lacna le baarho kee andhaarha alle mango baarholle meceetih yamfeere. Pappaayo lel umman gedda indhirheelih marta xarha kinni.

Pappaayo tazriye gedda xaaxaytaako tee desso kolle tane. Amaye lel xaaxayti tee yootokenko radda hido lel meceetih mitanabe. Amaye lel tee gundi quwwa male, tee rimiida gantah baarhodde meceetih misaytamhi sabbatah kinni. Ta xarha iggida hido lel amayko dago waqhtedde daro bahta hido alayta. Amaye lel amaa alle tane baarho hawa, gomoo kee laxuuko baclaa geytenko kinni. Awwalah akah nerhxeekah pappaayo azriyekkah amaa alle nazriye hawa kee buure dorno nolle tane. Amaye lel  naqhca kee mango lacna tee orba daggosso hido tashshaamo dhictamhi sabbatah kinni. Pappaayooti xarha bicishrah orba akko geytimta mango kasbe le xarha kinni. Amaye lel tee farhshishsham araxah geytemko kinni.

Ta xarha lel mango rooxeh lazza takke  macaadin, maara, vitamin, shokkar kee a.ra. leya. Ishe cusubih bettimta daro kinamhi sabbatah casiir, salaatha, aççetto akko siraaximo dhiicima.

Pappaayo akah yayfeereyin hido yaymangin arux.

1. Ta xarha mangum akah tamidhdhigem darot araxah kinni. Amaa arax lel sahal kee mango tacab farhinnexe arax kinni. Tee daro lel mango caynahi zarah takkemhi sabbatah kinni.
2. Amaye balih lel xorhti aywaasabah tee nayfarawo dhicna.

Pappaayo darot araxah nazraw (naybaqalo) fandhemko, amaa daro adooxa cayna noh bahto lem naarhago nolle tane. Amaye lel:-

1. Labtiya
2. Saytiya
3. Lamma cayna (sawok lab ) kinni.

1. Lab xarha daro mibahta. Bahtenko lel caamultah amficinnexam bahta.
2. Say xarha daro bahto yekkemko laazim lab xarha geyto alle tane. Amaye lel aalih tamwaasabo ciloh kinni.
3. Lamma cayna (sawok lab) kin xarha laakin isheh ishe dhicta.

Amaye balih Amwaasab xaaxayta kee awwaaxat araxah yakko dhiica.

Pappaayooti xarha naybaqhalo fandhemko say xarha kee lamma cayna (sawok lab) naybaqhalo nolle tane. Hido lel inki lab xarha tamana say xarhahi xaddelle aalih nazraw macna kinni. Pappaayo nazraw (naybaqhalo) fandha gedda, timidhdhige caraako dhamno nolle tane. Amaye lel tamaa dhamna xarha saytiya hido lel lamma cayna (sawoke lab) kinam noh tamadhdhago ciloh kinni.

Pappaayo taaziyem kee laxsussam

1. Darot qacayta
2. Xorhti inqac
3. Cado qacayta
4. Xorhti cado laxuu

Dhawrho hido deeso

Pappaayooti xarha laxuuko xorhti diwa kee aki ginah waqhtedde tane pappaayo aaziyinnexe cilmi diwah laxuuko deeso hido dharho akah abno nolle tane.

Macalsita: – Ta dhibrhodde aallinnan mablo rigidille mablot makaanodde tuktubiinih noh xabtoona xishmaalih sin duhsuusak, Yalli yemko, barhsime dhibrho kee magaroolih sinalle gaxno kino. Amayendah lel inkoh mecaaniiko takkanna sinah duumunnak.

Gaab noh isho!

Kab-ishshem: SUNNAAC AL-XAYA

Teymemecem (editor): AXMADSACAD