NASRE KEE DHIINE

Wuli ‘Nasre‘ ak yarhxin  gombo kee kaa nangalo yakke  ‘Dhiine‘ ak yarhxin, gombo inki caredde orobaa yinin. Kataysheh lel ten fanadde tekke urhurh haasawa kab sinah isho kiyok, yi katattaanta.

Nasri shuqhleh ifaareh aseyaako, irolle beetamko ishi carelle mayto ishi care gaxe. Caraf faakeh lel: “Assalaamu calaykum waraxmatullaahi wabarakaatuhu, xabiibna aaginah asse, nagaadde asse?” ak yerhxe Dhiinek. Dhiine lel dhinko amaa waqhte uguteh, intit xishiyak: “Wacalykum assalaam waraxamatullaahi wabarakaatuhu, marxaba nangali, aaginah asse?” ak yerhxe. Nasri lel Dhiinet gondo mangum cur adde terhxeh ishi qalbedde, ‘Xanko xayte dhayla balih dhinidde rabo le’ arhxik: “Alxamdulillaah, tamaam kinni. Shuqhli ni yagdafo le bas” ak yerhxe, zuhre yassallawo wado assiqhirribik.

Dhiine, shuqhle adde xuseenimko amo kaa luxussa. Cansararadde caratko oobeyaako Nasri gabolle yemeeteh: “Xabiibna, shuqhli cur kodde yerhxemko, yi balih ak dhin. Tantot diwa dhin kinni. Sarrah lel, walaa nabsi kol gaxeh dagum tu takluseedoki, dhinlih wagar…hhhh” ak yerhxe. Nasri lel ishi shuqhlelle gaxo afitak yinemhi sabbatah, zuhre yissiliyeh, assalaamaclayshitek sarrah Dhiinek tah ak yerhxe:  ‘Xisaab mali layed yakluse‘ kinni yaanam? Aduu haye aduu! sik-teh galaf-marhxinaaki mawo noh bah. Dhaxiine beetemille kinni  aniyomki. Dhiine lel: Xabiibna, aduu bet. Anu ku numa kiyohooki amiitinnan gedda, ‘Folo isqirrib’ yoktam?” ak yerhxe. Nasri lel kaa tiraare yincibeyaako: “Koye numa lem le tiya makito, labha lem tuyquceh labhat ciyyo abaa matanitok, hido lee noolih ifarteh noolih orob. Amaye xintemko lee kaado waani daggosaaki folo noh bah” ak yerhxe. Dhiine, shuqhli kinni tanto alle lem kibah, waanit tanto maleya. Ishi ciloh lel beeto farheh: “Hhhh… Nagaa, kado iski folo koh bahno… ku waanille gaxso ilaalamko, ku garba yamagiinih sik ku ishishaanam tayshek” yerhxeh kishshino fanah yedee. Mawo baaheh lel gaxe.

Osa fadhen gedda lel Dhiine Nasrek: “Aduu haye, kaado osa atu bah” ak yerhxe. Nasredde ta waani basak adde marhxinnamhi sabbatah: “Cajiiba ku ciyyo! Anu xagitok xagit tekke khalaas, xarasat sabbatah. Taginah shuqlelle yoolih xarassimtaado kiyah, ‘Anu mawo isqiribek osa bah’ yaanam macna male” ak yerhxe. Dhiine lel ishi gabooko: “Xabiibna, lem makoho kinom? Ta carelle lem alle nakfile. Amaye balih lel abna ciyolle lem abno kinni nolle tanem” ak yerhxe.  Nasri lel: “Amaye yekkemko, folo benna gedda lel lem benno nolle tane haye” ak-yerhxe. Dhiine meceetih xayteh miyinemhi sabbatah, amaye busa makiiki lel folot bettolle sanaf malemhi saabbatah: “Folo yekkemko ummanti ishi garba balih beetoo. Kaado lee, aduu osa bah. Waanishak kinni lel tisissixeh tanitomki waani daggos” ak yerhxe. Nasri lel kishshino fanah yadiyeh, dishtidde bood-yeh: “Xabiibna, dishtidde adde tanem maleeki, ‘Alxamdulillaah’ narhxoo klamboh. Ta racteh tanem beerit qurse noh yakko kinnik” ak yarhxe, folo akah beete gaba murhuucutak. Toye yoobbe Dhiine xurtaameh intit addaako yeyyaaceh: “Bah koye, Yalli yanek! Beeriitim beerit barhaalih taneki, qusma nodde maalifin” ak yerhxe.

Nasri lel umman gedda, qalbedde tikil ak tarhxe waaniita yoobbe gedda, Dhiinet aagagih kurselle diif-yeh, nifidde kulux ak arhxik: “Aywaa, waani kaado bahte! Anu ta waaniyta umman gedda dhin yolle kalitta waaniito kinni. Ta waaniito lel kaafa atu erherhishshe waaniito maki. Saahot doodah adadde mangole gedda luumeena balih afko radinnixe waaniito kinni. ‘Aaginah?’ temko yi sacal, ni abbubko aganalle gadda (tijaara) lem minanna. Ni abbubko aganalle baarhot baacil minanna. Laakin ta ‘Beeritim beerit barhaalih tane‘ yarhxin waani umman maraako caadalle ni deheyte. Ni abbub Sucuudiiko yamiitin gedda ni carafko tillaabinnan maradde xado unraa tine. Abbirhinnan solaadi, niiroh takkemidde gaxtam hidhdhah, hido lel ‘Beeritim beerit barhaalih tane‘ yarhxiinih, kaafiitimhi zan busa abak, niiroh takkemih massarat abe waynimhi sabbatah, amaye busa makiiki lel dikti dhawrhoh dufladde afti maraako kii yiniinimhi sabbatah, dik noh suguseeninkah, ‘Ninni cindhamah beera takkemih aye akah xabno?’ marhxinnooni.

Amayhi sabbatah kaafa ni doodo raace maradde loyyimta. Nanu lel kaafi ni ibre kinni. Beeriitimih kaafa akah amxeesebe waynemko, geyne caashir lel dhinidde tillaabishnemko, galledde agaaginno marhicna. Amaye kinamhi sabbatah, Dhiine yi sacal, dhinko ugutto kolle tane. Ninneh nekkeh ninni doobah nakko, beera takko lemidde kaafaakoh adde namxaasabo ‘Amaana‘ kok arhxe. Kaafakoh beerit ciyyo abinnoo. Xaraka kee xarasa inkoh abinneh tee aylmye waynemko, baaxa azar kok messerimta. Ilaw azriyekkah miyaabuke. ‘Yalli yane’ yan waanitta lel, Yalli umman gedda kinni yanem. Kalittah taxayem kayya kinni. Tatxirrikeh wagiitam laakin koyya kinni. Yi sacalo, natxarakoo! Atxirrikih lel inki amaa gedda ak wazinno busa akkekah, ‘Niiroh ninni dhalaah dhish takkemih yakkoo, ninne lemih aye xabaa nane?’  nerhxeh dherh araxhi mablo lem nakko kolle amaanatisha” ak yerhxeh ta kata cadar akah gabbaace:

Abeti geya, dhiineti luwa