Close Menu
  • MEELA
  • LUQHA
  • WARE
  • CADAR
  • CAAFIYAT
  • CADDOS
  • BARITTO
  • ZARIICA
  • BICISHRA
  • Nolle Uktuba
ORBA
  • Log in
  • Entries feed
  • Comments feed
  • WordPress.org
Facebook X (Twitter) Instagram YouTube
Sunday, March 15 , 2026
CUSUBAM
  • Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!
  • TUDRUSE SAYI-TIYÄ
  • NINNI ADDA NABLEEDO?
  • FAATHUMAT FARTO
  • LAMMA FARDI, INKI GEDDADDE
  • Ayim Yi Fayishshaana?
  • NI DAACAYNA
  • SAAHOT AFHI MASKAAKA: Miliyoonko Bukalle Yakke Canqur Yemweesebe
Facebook X (Twitter) Instagram YouTube WhatsApp Telegram
Saahot Makaado
XATO CARABI
  • MEELA
  • LUQHA

    NINNI ADDA NABLEEDO?

    24 August 2025
    Read More

    FAATHUMAT FARTO

    23 August 2025
    Read More

    Ayim Yi Fayishshaana?

    20 January 2025
    Read More

    NI DAACAYNA

    18 December 2024
    Read More

    SOOKIME (williime) CANQUR (Crossword)

    14 November 2022
    Read More
  • WARE

    NI DAACAYNA

    18 December 2024
    Read More

    SAAHOT MAKAADOH RAKHBI SARIIGALLAH BAKITE

    25 June 2024
    Read More

    Saahot Xuruuf kee Kataabat Nizaam

    8 November 2022
    Read More

    Saahot Maskaakahi Ciyyo Macna kee Makkoh Erhedhdhe

    6 November 2022
    Read More

    التكنولوجيا ومستقبل لغة الساهو

    26 October 2022
    Read More
  • CADAR
  • CAAFIYAT

    Koroona Vayres kee Kitaabet

    22 January 2021
    Read More
  • CADDOS

    Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!

    9 February 2026
    Read More

    TUDRUSE SAYI-TIYÄ

    31 August 2025
    Read More

    NINNI ADDA NABLEEDO?

    24 August 2025
    Read More

    FAATHUMAT FARTO

    23 August 2025
    Read More

    LAMMA FARDI, INKI GEDDADDE

    29 January 2025
    Read More
  • BARITTO

    NINNI ADDA NABLEEDO?

    24 August 2025
    Read More

    FAATHUMAT FARTO

    23 August 2025
    Read More

    Ayim Yi Fayishshaana?

    20 January 2025
    Read More

    SOOKIME (williime) CANQUR (Crossword)

    14 November 2022
    Read More

    AFCAADO kee XANGAL

    6 June 2022
    Read More
  • ZARIICA
  • BICISHRA

    ADULIS GARDEN CARWAT POROJEKTI

    18 February 2021
    Read More

    SHARIKAT AL-MUKHTAR

    11 February 2021
    Read More

    SHARIKAT AL-MUKHTAR ZACABAH GABBABBAACITA ESSEROR

    7 February 2021
    Read More
  • Nolle Uktuba
Login
Saahot Makaado
Facebook X (Twitter) Instagram

KITAAB AYSHARHAARHAG

By Axmadsacad25 February 20229 Comments78 Views
ATMCS ti zooba (team)
ATMCS ti zooba (team)

Xishma-le sacul kee sacoola, alle-alle anniinanille meceetih yoh tannawna mangum sinah duumuta. Sinlih xazziilito farha magaro liyok, abayshima fanah yi goorishanta.

Saaho, tamaa dago xabal kee idhdho alle tekke luqhaatko inketta kinni. “Dago ciyyo tekkeh tane” narhxo kibah laakin foyyaako nashshe. Saaho, 1980ko sarrah ishi xuruuf kee kataabat nizaam (orthography) tubbuxuteh, xibareh macna kee makkoh tankattabo erherhiishsheyaako, dikille irhga kee ayshadhdhag (madrasa) gantah akah akkii yane luqha kinni. Madrasat kitobko irolle tunkuttubem mimangomhi sabbatah lel, eelo-kataaba (literature) ti gabooko, “Saaho kaddih barhak tane luqha kinni” nerhxemko zirab maki. “Awwalim baahekkah lee waani misayta, awwalim baahaanandah lee baarho dhumta” akah yarhxiiiniikah, orbeena yoh yakko ciloh kibah, adde waanisho farhem ta gondo makiiki, amalle sin tillaabishak ane.

Kaado adde waanisho farhem, dhaye geddadde yinthibbiceh yaqhriye marahi gaba gufo akko ilalna KITAAB hi sabbatah kinni. Yamxuttumeh yamiite gedda, meceetih adde waanisho, hido meceetih aalih sin aysharhaarhago kiyo. Kaa migac lel: ‘Housing and Dwelling among Saho-speaking Communities of Eritrea and Ethiopia: History, Anthropology and Lexicography‘ yarhxe kitaabhi yekkeh, kaa sabbatah caazalle gaax-erhxeh dagum sinah wagroysho kiyok yi katattaanta:-

Ta kitaab 2007h Eretriyalle erhedhdhe, “‘Atlas of the Traditional Material Culture of the Saho‘ ATMCS”,  tarhxe porojectiiko yooboke kitaab kinni. Ta porojekti Eretriyalle erhedhdhe, 2013ko sarrah lel Itobbiyalle timfiddigeh, barhsime diikalle idhdho katattayishshe. Tee bursaale lel inkoh Saahot nabra (maxada), ten sigima kee ten teelo soomaamaanam  kii tine. Xabal (research) alle abak nine Saahot Maxadaako wulim lel fertoh ta kataytam kii yinin:-

  1. Zizzaale kee Baska (Beekeeping and honey harvesting);
  2. Caydat makun, daggeg, ara… kee akah siraaximaakah, (houses, enclosures, etc…) and how they are built);
  3. Qaraabutko siraaxima nuwaa (preparing leather objects);
  4. Siida kee akii nuwaa, cunga kee idneeko akah abaanakah (preparing mats and other objects with plant fibres);
  5. Saci zuwa (animal husbandry);
  6. Zariica (farming);
  7. Teelo hido macaasha, goron, sirax/alasnan, betbet (food: cooking, eating etc.)

Ta kitabaah tekke idhdhodde, bukaako Eretriya kee Itobbiyalle xiyawlih 20 diktiyalle abne garaadde; 100 saacatiya dhawah (audio) nemege, 17 viidiyo, 5000 bukalle lel siilitko abne. Amaa ATMCS ti idhdhoh abne  garaa (dhaw kee viidiyoh), amayim balih siilit yekkemko xadde male. Niiroh lel aki kitob kee, viidiiyo (film documentray) ak yakko xagara tane.

ATMCS filco (team)
ATMCS filco (team)

Ta porojekti, 2007h erhedhdhamko basolle laakin, xishma-le Moreno Vergari kee Roberta Zago-Vergari (Saahot tee migac ROBLE), erherhisheenih Saahot fanalle 1994-2011 fanah abak sugen idhdho tine. 2000h Axmadsacad Maxammad Cumar adde yengeleh lel aykee xishma-le Pro. Giorgio Banti kee xishma-le Pro Giovanni Dore 2008h adde yangaliinindah, Saahot addalle barhsimte ciyyo abaa sugne. 2008ko sarrah lel ta agana xusne marak inkoh inki filco (team) nekkeh, aykee kaado ta kitaab nayyaacendah inkidde ashuqhulik nane.

Ta kitaabhi sabbatah yakko bukaako Saahot luqhalle akkii tane ciyyooko wulimhi caddoslih sinalle gaxandah, kaafit KITAB AYSHARHAARHAG talle yi dhiico. Amayendah lel mecaaniiko takkanna sinah dumuta.

Sin sacal

Axmadsacad Maxammad

Share. Facebook Twitter Email Telegram WhatsApp

Xeela Dhibrho

Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!

9 February 2026
Read More

TUDRUSE SAYI-TIYÄ

31 August 2025
Read More

NINNI ADDA NABLEEDO?

24 August 2025
Read More
3.5 6 Dooro
Ta kutuub/Dhibrho eqhees. Ayidhdhale xutukta akah taxaye?
9 Mablol
Cusubam
Awwalim Mangum doorimtem
Kutuubuk addadde mablo edebbaa.
Mablol inkoh ubul.
Omer
Gerhenta
Omer
4 iggida kaltem (sugtem)

Gaab noh isho axmad sacad nisacal

0
ali mohamed
Gerhenta
ali mohamed
4 iggida kaltem (sugtem)

Gaab noh isho.mangumm xedenne.

1
muuxaammedali@gamil.com
Gerhenta
muuxaammedali@gamil.com
4 iggida kaltem (sugtem)

Gaab noh isho ustaz ahmed saad.

1
Cabdalla maxammad cali
Gerhenta
Cabdalla maxammad cali
4 iggida kaltem (sugtem)

Edhedhih mabruuk unqac yalli sinxatem ,ust.axmad abta juhdi ishi qoomiyah migacih maynaboh tarikh kinni xussuma maro lel kinni. Sinak ilalnam lel mangom kinni. Nifille tadawo lel saregalla koh attiminniye.shukran.

1
Cabdalla Idriss Irhibe
Gerhenta
Cabdalla Idriss Irhibe
4 iggida kaltem (sugtem)

Mangum basak ya kitab kinni meceetih kaa adda naarhago mango hambarer lino gaab yohisho

0
Mahamednur
Gerhenta
Mahamednur
4 iggida kaltem (sugtem)

As wr wb xishamale nisacla axmad sacad awalan gab noh isho abinanimih nasre kee sarigala koh atiminiye .katasih ta saahot duflah doobi gufeke gudusona andufuli yane marako koke kuzobah mangum mungum sin nashkure yitcibeti ishi giide rummah miwa.sini gede lel geytona kitin geytenih kaman tanini.anu ini mablole saahot maakodo edhedhemko tahe teeko udruseh aniyom tilabe ini cumrele madrasiyo amaye lel ayim kini kuyaybuluwem atin sini tacabehi jaza giya taninim kini kuyaybuluwem tasadifile atin takartenih tanini xadha (silalto) mikafishnam sinah warisho fadha.gab noh isho koke kolih tandufule nisacul.taa kado tarikh edhedha ako noh toxowey kitab dhedhwaqte betiya kinam ku waniko abli kane mango darse kee tarikh yibidhetiya kinam lel mudhug kini inshallah noh yamitendah caqle noh yaxaw.ilalo taneh anek wa shukran sin sacal maxamad nur

1
Axmadsacad
Dhibrhi Wanna
Axmadsacad
4 iggida kaltem (sugtem)
Alle edebbaa!  Mahamednur

Gaab yoh isho!

0
Calidin
Gerhenta
Calidin
4 iggida kaltem (sugtem)

Mashallah istaz Axmad mango hambererlih ilaala nane

3
Abdulraxim
Gerhenta
Abdulraxim
4 iggida kaltem (sugtem)

كل التوفيق والنجاح ان شاء الله اخى الباحث احمد سعد ونتمنى ان نرى الكتاب فى اقرب فرصة وهو لا شك كتاب بحثى قيم يعرف بالثقافة والعادات الساهاوية و الى الامام دائما

2
YouTube
  • Facebook
  • Twitter
  • Instagram
  • YouTube 10K
  • Telegram
  • WhatsApp
Don't Miss

Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!

Read More

TUDRUSE SAYI-TIYÄ

Read More

NINNI ADDA NABLEEDO?

Read More

FAATHUMAT FARTO

Read More
Recent tabs widget still need to be configured! Add tabs, add a title, and select type for each tab in widgets area.
Cusubam

Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!

9 February 2026

TUDRUSE SAYI-TIYÄ

31 August 2025

NINNI ADDA NABLEEDO?

24 August 2025

FAATHUMAT FARTO

23 August 2025
Hababa Lem

Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!

9 February 2026

TUDRUSE SAYI-TIYÄ

31 August 2025

NINNI ADDA NABLEEDO?

24 August 2025

FAATHUMAT FARTO

23 August 2025
Gahaamot

Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!

9 February 2026

TUDRUSE SAYI-TIYÄ

31 August 2025

NINNI ADDA NABLEEDO?

24 August 2025

FAATHUMAT FARTO

23 August 2025
Copyright © 2026. All Rights reserved
  • CADDOS
    • Saynes
    • Fawo
  • Nolle Uktuba
  • Ni Zacabah

Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.

wpDiscuz

Sign In or Register

Welcome Back!

Login to your account below.

Lost password?