Skip to content
18 August 2026
Trending
CIJAAJINNAT DADAL YOKKOLI! Mece ware kee Bissiraata! Kab-te Mecaani kinnik Aydukum-erhexanta Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!
CIJAAJINNAT DADAL YOKKOLI! Mece ware kee Bissiraata! Kab-te Mecaani kinnik Aydukum-erhexanta Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!
Saahot Makaado
Saahot Makaado
Sign In
  • Home
  • BARITTO
    BARITTO View all
    CADARTI DADAL

    CIJAAJINNAT DADAL

    5 July 2026
    NINNI ADDA NABLEEDO?

    NINNI ADDA NABLEEDO?

    24 August 2025

    FAATHUMAT FARTO

    23 August 2025

    Ayim Yi Fayishshaana?

    20 January 2025

    SOOKIME (williime) CANQUR (Crossword)

    14 November 2022
  • CAAFIYAT
    CAAFIYAT View all

    Koroona Vayres kee Kitaabet

    22 January 2021
  • Cadar
    Cadar View all
    CADARTI DADAL

    CIJAAJINNAT DADAL

    5 July 2026
    Saahot Makaado

    HUNQAC UMMANNA NI MAX TEYSHE!

    6 December 2023
    CADAAREENA SAALIX AXMAD

    CINDHAANEETIM XUNSUUSA

    4 December 2023
    Iyyalih Yi tabte?

    IYYAALIH YI XABTE?

    4 December 2023

    YI CINDHAMHI INA

    13 March 2021
  • Caddos
    Caddos View all
    CADARTI DADAL

    CIJAAJINNAT DADAL

    5 July 2026

    YOKKOLI!

    2 June 2026
    Abba ishi xawazlih

    Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!

    9 February 2026
    Tudruse Sayi-tiyä

    TUDRUSE SAYI-TIYÄ

    31 August 2025
    NINNI ADDA NABLEEDO?

    NINNI ADDA NABLEEDO?

    24 August 2025
  • Luqha
    Luqha View all
    CADARTI DADAL

    CIJAAJINNAT DADAL

    5 July 2026

    Mece ware kee Bissiraata!

    18 April 2026
    Ni daacun

    NI DAACAYNA

    18 December 2024

    SOOKIME (williime) CANQUR (Crossword)

    14 November 2022

    Saahot Xuruuf kee Kataabat Nizaam

    8 November 2022
  • Ware
  • ZARIICA
    ZARIICA View all

    ARRANSHI, LEEMUN KEE MANGUS AAGINAH NAZRIYE?

    1 June 2021

    Basal Zariica

    1 April 2021

    Qostha/Qustha

    26 March 2021

    Salaathat Zariica

    15 March 2021

    Saararishnan Araxah Yakke Xorhti Ayfaara (Sasan)

    13 March 2021
HomeCuzubamKITAAB AYSHARHAARHAG
Cuzubam

KITAAB AYSHARHAARHAG

ByAxmadsacad25 February 20229 comments
3 min read
Contributors:
ATMCS ti zooba (team)

Xishma-le sacul kee sacoola, alle-alle anniinanille meceetih yoh tannawna mangum sinah duumuta. Sinlih xazziilito farha magaro liyok, abayshima fanah yi goorishanta.

Saaho, tamaa dago xabal kee idhdho alle tekke luqhaatko inketta kinni. “Dago ciyyo tekkeh tane” narhxo kibah laakin foyyaako nashshe. Saaho, 1980ko sarrah ishi xuruuf kee kataabat nizaam (orthography) tubbuxuteh, xibareh macna kee makkoh tankattabo erherhiishsheyaako, dikille irhga kee ayshadhdhag (madrasa) gantah akah akkii yane luqha kinni. Madrasat kitobko irolle tunkuttubem mimangomhi sabbatah lel, eelo-kataaba (literature) ti gabooko, “Saaho kaddih barhak tane luqha kinni” nerhxemko zirab maki. “Awwalim baahekkah lee waani misayta, awwalim baahaanandah lee baarho dhumta” akah yarhxiiiniikah, orbeena yoh yakko ciloh kibah, adde waanisho farhem ta gondo makiiki, amalle sin tillaabishak ane.

Kaado adde waanisho farhem, dhaye geddadde yinthibbiceh yaqhriye marahi gaba gufo akko ilalna KITAAB hi sabbatah kinni. Yamxuttumeh yamiite gedda, meceetih adde waanisho, hido meceetih aalih sin aysharhaarhago kiyo. Kaa migac lel: ‘Housing and Dwelling among Saho-speaking Communities of Eritrea and Ethiopia: History, Anthropology and Lexicography‘ yarhxe kitaabhi yekkeh, kaa sabbatah caazalle gaax-erhxeh dagum sinah wagroysho kiyok yi katattaanta:-

Ta kitaab 2007h Eretriyalle erhedhdhe, “‘Atlas of the Traditional Material Culture of the Saho‘ ATMCS”,  tarhxe porojectiiko yooboke kitaab kinni. Ta porojekti Eretriyalle erhedhdhe, 2013ko sarrah lel Itobbiyalle timfiddigeh, barhsime diikalle idhdho katattayishshe. Tee bursaale lel inkoh Saahot nabra (maxada), ten sigima kee ten teelo soomaamaanam  kii tine. Xabal (research) alle abak nine Saahot Maxadaako wulim lel fertoh ta kataytam kii yinin:-

  1. Zizzaale kee Baska (Beekeeping and honey harvesting);
  2. Caydat makun, daggeg, ara… kee akah siraaximaakah, (houses, enclosures, etc…) and how they are built);
  3. Qaraabutko siraaxima nuwaa (preparing leather objects);
  4. Siida kee akii nuwaa, cunga kee idneeko akah abaanakah (preparing mats and other objects with plant fibres);
  5. Saci zuwa (animal husbandry);
  6. Zariica (farming);
  7. Teelo hido macaasha, goron, sirax/alasnan, betbet (food: cooking, eating etc.)

Ta kitabaah tekke idhdhodde, bukaako Eretriya kee Itobbiyalle xiyawlih 20 diktiyalle abne garaadde; 100 saacatiya dhawah (audio) nemege, 17 viidiyo, 5000 bukalle lel siilitko abne. Amaa ATMCS ti idhdhoh abne  garaa (dhaw kee viidiyoh), amayim balih siilit yekkemko xadde male. Niiroh lel aki kitob kee, viidiiyo (film documentray) ak yakko xagara tane.

RelatedCADARTI DADALCIJAAJINNAT DADAL
ATMCS filco (team)
ATMCS filco (team)

Ta porojekti, 2007h erhedhdhamko basolle laakin, xishma-le Moreno Vergari kee Roberta Zago-Vergari (Saahot tee migac ROBLE), erherhisheenih Saahot fanalle 1994-2011 fanah abak sugen idhdho tine. 2000h Axmadsacad Maxammad Cumar adde yengeleh lel aykee xishma-le Pro. Giorgio Banti kee xishma-le Pro Giovanni Dore 2008h adde yangaliinindah, Saahot addalle barhsimte ciyyo abaa sugne. 2008ko sarrah lel ta agana xusne marak inkoh inki filco (team) nekkeh, aykee kaado ta kitaab nayyaacendah inkidde ashuqhulik nane.

Ta kitaabhi sabbatah yakko bukaako Saahot luqhalle akkii tane ciyyooko wulimhi caddoslih sinalle gaxandah, kaafit KITAB AYSHARHAARHAG talle yi dhiico. Amayendah lel mecaaniiko takkanna sinah dumuta.

Sin sacal

Axmadsacad Maxammad

Facebook X Email
Axmadsacad

← HIRFEXEELAH KIBAH ILOH MAKI →

Related Stories

CADARTI DADAL
Arts

CIJAAJINNAT DADAL

ByAxmadsacad5 July 2026013

Save Xishma-le umman caalamti nukurulle geytimta saculuk sayi-tiya lab-tiyah inkoh nagaa kee maaxiyod yoh tannawna sinah duumuta. Kataaseh…

Cusubam

YOKKOLI!

ByAxmadsacad2 June 202608

Save Ta dalta kab akah ishak anem, anu abem gabbactaanamko, yi qalathko tadrasoona erhxeh kinni. Yi xaalko sinah…

Cusubam

Mece ware kee Bissiraata!

ByAxmadsacad18 April 2026610

Save ‘Balballe’ migacah le, sittiyadde Saahot Afah tankuttube Majalla neyyeeceh nanem sinah warishna gedda mango xeden kee cafad…

3.5 6 Dooro
Ta kutuub/Dhibrho eqhees. Ayidhdhale xutukta akah taxaye?
9 Mablol
Cusubam
Awwalim Mangum doorimtem
Omer
Gerhenta
Omer
4 iggida kaltem (sugtem)

Gaab noh isho axmad sacad nisacal

0
ali mohamed
Gerhenta
ali mohamed
4 iggida kaltem (sugtem)

Gaab noh isho.mangumm xedenne.

1
muuxaammedali@gamil.com
Gerhenta
muuxaammedali@gamil.com
4 iggida kaltem (sugtem)

Gaab noh isho ustaz ahmed saad.

1
Cabdalla maxammad cali
Gerhenta
Cabdalla maxammad cali
4 iggida kaltem (sugtem)

Edhedhih mabruuk unqac yalli sinxatem ,ust.axmad abta juhdi ishi qoomiyah migacih maynaboh tarikh kinni xussuma maro lel kinni. Sinak ilalnam lel mangom kinni. Nifille tadawo lel saregalla koh attiminniye.shukran.

1
Cabdalla Idriss Irhibe
Gerhenta
Cabdalla Idriss Irhibe
4 iggida kaltem (sugtem)

Mangum basak ya kitab kinni meceetih kaa adda naarhago mango hambarer lino gaab yohisho

0
Mahamednur
Gerhenta
Mahamednur
4 iggida kaltem (sugtem)

As wr wb xishamale nisacla axmad sacad awalan gab noh isho abinanimih nasre kee sarigala koh atiminiye .katasih ta saahot duflah doobi gufeke gudusona andufuli yane marako koke kuzobah mangum mungum sin nashkure yitcibeti ishi giide rummah miwa.sini gede lel geytona kitin geytenih kaman tanini.anu ini mablole saahot maakodo edhedhemko tahe teeko udruseh aniyom tilabe ini cumrele madrasiyo amaye lel ayim kini kuyaybuluwem atin sini tacabehi jaza giya taninim kini kuyaybuluwem tasadifile atin takartenih tanini xadha (silalto) mikafishnam sinah warisho fadha.gab noh isho koke kolih tandufule nisacul.taa kado tarikh edhedha ako noh toxowey kitab dhedhwaqte betiya kinam ku waniko abli kane mango darse kee tarikh yibidhetiya kinam lel mudhug kini inshallah noh yamitendah caqle noh yaxaw.ilalo taneh anek wa shukran sin sacal maxamad nur

1
Axmadsacad
Dhibrhi Wanna
Axmadsacad
4 iggida kaltem (sugtem)
Alle edebbaa!  Mahamednur

Gaab yoh isho!

0
Calidin
Gerhenta
Calidin
4 iggida kaltem (sugtem)

Mashallah istaz Axmad mango hambererlih ilaala nane

3
Abdulraxim
Gerhenta
Abdulraxim
4 iggida kaltem (sugtem)

كل التوفيق والنجاح ان شاء الله اخى الباحث احمد سعد ونتمنى ان نرى الكتاب فى اقرب فرصة وهو لا شك كتاب بحثى قيم يعرف بالثقافة والعادات الساهاوية و الى الامام دائما

2

Recent Posts

CADARTI DADAL

CIJAAJINNAT DADAL

5 July 2026

YOKKOLI!

2 June 2026

Mece ware kee Bissiraata!

18 April 2026
Saahot Maashiin Tarjamahi Misaal

Kab-te Mecaani kinnik Aydukum-erhexanta

16 March 2026
Abba ishi xawazlih

Kaafit Abbak Farto Kolle Liyo!

9 February 2026

Follow Us

FacebookXInstagramYouTubeTelegram

Recent Posts

CADARTI DADAL

CIJAAJINNAT DADAL

5 July 2026

YOKKOLI!

2 June 2026

Mece ware kee Bissiraata!

18 April 2026
Saahot Maashiin Tarjamahi Misaal

Kab-te Mecaani kinnik Aydukum-erhexanta

16 March 2026

Popular Posts

CADARTI DADAL

CIJAAJINNAT DADAL

5 July 2026

Mece ware kee Bissiraata!

18 April 2026

YOKKOLI!

2 June 2026

إمرأة في وسط الرجال

22 April 2021

Random Posts

Saahot Makaado

HUNQAC UMMANNA NI MAX TEYSHE!

6 December 2023
Saahot Makaadoh Fanti Kanadde

SAAHOT MAKAADOH RAKHBI SARIIGALLAH BAKITE

25 June 2024

TASHSHEM KEE TARISHSHAM

22 December 2020

INA

23 January 2021
© 2026 Saahot Makaado. All rights reserved.
  • CADDOS
  • Nolle Uktuba
  • Ni Zacabah
Menu
  • Home
  • BARITTO
  • CAAFIYAT
  • Cadar
  • Caddos
  • Luqha
  • Ware
  • ZARIICA

Welcome Back

Sign in to continue.
Lost password?
wpDiscuz